Dalen de elektriciteitsprijzen verder in 2016?


Begin april 2016 publiceerde TenneT haar “Market Review 2015” (zie TenneT Market Review 2015). TenneT concludeert dat de marktprijzen van elektriciteit in Nederland verder dalen: waar een MWh elektriciteit gemiddeld €51 kostte in 2013, kostte het €41 in 2014 en €40 in 2015. Een daling ten opzichte van 2013 die TenneT toerekent aan meer import uit Duitsland, nieuwe kolencentrales en meer elektriciteit uit wind en zon.

Zal deze daling voortzetten? Dat is wat mij betreft niet duidelijk. Laten we eens kijken naar de fundamenten die de elektriciteitsprijs bepalen. Elektriciteit is een conversieproduct dat we (nog) niet goed kunnen opslaan, maar wel kunnen transporteren: zet kolen of wind om in elektriciteit en breng het direct naar de plek waar het gevraagd wordt. De marktprijs van elektriciteit hangt dus af van de vraag naar elektriciteit, het aanbod van elektriciteit uit wind en zon, import/export, de kostprijs en capaciteit van regelbare productie uit gas, kolen en emissierechten.

Twee fundamenten wijzen op een verdere daling van de elektriciteitsprijs. Het aanbod van elektriciteit uit wind en zon zal alleen maar toenemen in de komende jaren en we weten dat de marktprijs van elektriciteit daalt als er meer elektriciteit uit wind en zon wordt opgewekt. Verder zien we dat de elektriciteitsprijs in Duitsland gemiddeld €10 euro lager was dan in Nederland in 2015, onder meer door het hoge aanbod uit wind en zon aldaar. Meer import zal daarom leiden tot een lagere marktprijs. Op basis van de groei van duurzame energie en import uit Duitsland verwachten we dus een verdere daling van de elektriciteitsprijs.

Daartegenover wijzen andere fundamenten juist in de richting van een hogere elektriciteitsprijs. Allereerst lijkt de vraag naar elektriciteit toe te nemen. TenneT toont dat de vraag naar elektriciteit daalde vanaf 2010 tot en met 2014 en weer groeide in 2015. Omdat de vraag naar elektriciteit afhangt van de economie, zal de verwachte groei van de Nederlandse economie leiden tot een toename van de vraag in 2016 met een hogere elektriciteitsprijs als gevolg. Een tweede reden voor een mogelijk hogere elektriciteitsprijs is het voornemen van de regering om (oudere) kolencentrales te sluiten. Dit betekent dat de capaciteit van regelbaar vermogen afneemt, wat leidt tot (tijdelijk) hogere prijzen. Als laatste lijkt het logisch dat de prijs van een emissierecht zal stijgen als de Europese economie herstelt. Een betere economie leidt tot meer uitstoot en dus hogere prijzen van emissierechten. Daarbij zullen politici het eerder aandurven om minder gratis emissierechten weg te geven bij een goede economie dan bij een slechte.

De prijzen van gas en kolen zijn de afgelopen jaren flink gedaald, maar die daling lijkt te zijn gestopt. De TTF gasprijs voor leveringsjaar 2017 daalde van €22 in juli 2015 naar €14 in december 2015 en vanaf dat moment schommelde de gasprijs rondom dat niveau. Dat gasprijzen verder dalen lijkt minder aannemelijk te zijn geworden.

Zal de elektriciteitsprijs verder dalen in 2016? Twee fundamenten wijzen op een verdere daling. Drie wijzen eerder op een stijging en de prijsdalingen op gas- en kolenmarkten lijken (voorlopig?) te zijn gestopt. Een duidelijk beeld is er niet en ik ben daarom van mening dat een verdere daling minder aannemelijk is dan het lijkt wanneer we alleen zouden kijken naar de prijsontwikkeling in recente jaren.

Het is een conclusie waar een inkoper of producent van elektriciteit maar weinig mee kan: de elektriciteitsprijs kan verder omlaag (duurzame energie, import), maar kan tegelijkertijd ook omhoog (economisch herstel en sluiting van centrales). Het toont aan hoe onzeker de elektriciteitsprijs momenteel is. Hoe ga je met die onzekerheid om? Proberen te wachten om het juiste inkoopmoment te vinden, lijkt me een gevaarlijke strategie. Immers, de onzekerheid vergroot de kans dat je juist te duur inkoopt als gevolg van een prijsstijging. Bij onzekerheid wil je juist spreiden: koop een contract op verschillende willekeurige momenten in of, beter nog, koop het in tegen een gemiddelde marktprijs. Het is wat minder spannend, maar een relaxte strategie in een onzekere tijd lijkt me toch aantrekkelijk.