De kosten van onbalans t.o.v. het gehele consumptievolume van Nederland

Het verschil tussen het gerealiseerde volume en de prognose wordt afgerekend op de onbalansmarkt. Indien er meer wordt verbruikt dan verwacht, wordt dit extra volume aangekocht op de onbalansmarkt tegen de afneemprijs. Indien er minder wordt verbruikt dan verwacht, wordt dit extra volume verkocht op de onbalansmarkt tegen de invoedprijs. Hoe beter partijen hun prognose maken, hoe minder er op de onbalansmarkt wordt afgerekend. In dat geval hadden volumes op bijvoorbeeld de spotmarkt en/of termijnmarkt tegen andere prijzen afgerekend kunnen worden. Doordat de prognose van het gerealiseerde verbruik afwijkt, ontstaat er dus een resultaat veroorzaakt door onbalans.

Dit artikel toont de kosten van onbalans voor het gehele consumptievolume van Nederland voor de periode vanaf 2009 t/m oktober 2014. De consumptie- en onbalansvolumes en onbalansprijzen zijn afkomstig van TenneT.

Tabel 1 toont de consumptie en het absolute onbalansvolume. Dit absolute onbalansvolume is het totale volume dat op de onbalansmarkt wordt afgerekend. Uit tabel 1 blijkt dat over de periode 2009 t/m oktober 2014 minder dan 0,94% van het totale consumptievolume van Nederland op de onbalansmarkt wordt afgerekend. Tevens blijkt dat dit percentage over de jaren redelijk stabiel is.

Figuur 1 artikel 8

Tabel 2 toont het volume dat is afgenomen op de onbalansmarkt. Daarnaast staan de bedragen en de gewogen gemiddelde onbalansprijzen behorende bij deze afneem en invoedvolumes. In bijvoorbeeld 2013 werd voor Nederland als geheel 415.470 MWh afgenomen op de onbalansmarkt tegen een bedrag van EUR 54.161.543. De gewogen gemiddelde onbalansprijs voor dit volume bedroeg 130,36 EUR/MWh. Stel dat het mogelijk was geweest deze volumes in te kopen tegen APX prijzen, dan had dit afneemvolume 55,62 EUR/MWh gekost.

Figuur 2 artikel 8

Tabel 3 toont het volume dat ingevoed wordt op de onbalansmarkt. In 2013 werd er 513.581 MWh ingevoed op de onbalansmarkt. Dit leverde een bedrag op van EUR 1.889.682. De gewogen gemiddelde onbalansprijs voor dit volume bedroeg 3,68 EUR/MWh. Stel dat het mogelijk was geweest deze volumes te verkopen tegen APX prijzen, dan had dit invoedvolume 50,60 EUR/MWh opgeleverd.

Figuur 3 artikel 8

Voor volumes die op de onbalansmarkt worden ingekocht, wordt er veel meer betaald, dan indien deze volumes tegen APX prijzen ingekocht zouden zijn (tabel 2). Voor volumes die op de onbalansmarkt worden verkocht, wordt er veel minder ontvangen, dan indien deze volumes tegen APX prijzen verkocht zouden zijn (tabel 3). Echter bleek uit tabel 1 dat maar een beperkt deel (< 1 %) van het consumptievolume van Nederland op de onbalansmarkt wordt afgerekend. Hierdoor zijn, voor Nederland als geheel, de uiteindelijke additionele kosten per MWh (de onbalansopslag) veroorzaakt door onbalans t.o.v. de (on)gewogen gemiddelde APX prijzen beperkt. Tabel 4 toont dat over de periode 2009 t/ oktober 2014 de onbalansopslag 0,41 EUR/MWh bedroeg.

Figuur 4 artikel 8

Net als het percentage van het consumptievolume dat op de onbalansmarkt wordt afgerekend redelijk stabiel is, blijkt ook de onbalansopslag voor Nederland redelijk stabiel. Deze varieert over de jaren tussen de 0,31 EUR/MWh en de 0,53 EUR/MWh. Bovenstaande gegevens zijn gebaseerd op de consumptie- en onbalansvolumes van Nederland als geheel. Er zijn eindgebruikers en leveranciers die zich “verzekeren” tegen onbalanskosten en daarvoor een vaste opslag per MWh betalen. De vraag is echter hoe deze opslag zich verhoudt t.o.v. de gerealiseerde en verwachte onbalanskosten van het profiel / de portefeuille van het bedrijf.


Ferry Köhne, Energy Global
December 2014